Gözlem Yöntemi İle Veri Toplama

Gözlem belirli bir işin gereklerini tanımlamada söz konusu olan görev ve ödevleri tanımlamanın en sık kullanılan yöntemidir.Bu yöntem, iş analistinin işgörenleri normal bir iş gününde işlerini gerçekleştirirlerken gözlemesini ve bu gözlemlerin sistemli olarak kayda geçirilmesini gerektirir.Bu, ya hikaye şeklinde neyin yapıldığı yazılarak ya da bir tür kontrol listesi (checklist) üzerinde yer alan seçeneklerden ilgili olan birisini seçip işaretleyerek yapılabilir.Kuşkusuz bu yaklaşım, incelenen iş ile yakından ilişkili bulunan işler hakkında önbilginin olmasını gerektirir.İş tanımı, o zaman, istenilen herhangi rol gereklerini içerecek biçimde hazırlanmış olmalıdır.Ayrıca, aynı işi yapan işgörenlerin tümünün veya en azından çoğunun, iş esnasında gözlenmesi gerekir.Çünkü başka bir biçimde yapılırsa, iş tanımına yazılanlar sadece özel bir bireyin oldukça özel, iyi veya kötü tek bir davranışıyla ilgili olur.

Bununla birlikte bu yaklaşımın basit oluşu bir dereceye kadar yanlış fikirler verebilmektedir.İşletme ortamında çok etkili olabilen belirli sorunlar vardır.Bu sorunlardan birincisi; bu yöntemin kullanımı, bir bireyi çalışma esnasında gözetleme hareketinin bizzat çalışma üzerinde bir etkiye sahip olmadığı varsayımını gerektirmektedir.İşgören, gözetlendiği sırada gözetlenmediği normal zamanki gibi aynı şeyleri aynı biçimde yapmalıdır.

Birçok insan, bu gibi koşullar altında gösterişte bulunma eğilimi gösterir; bir kısmından da endişeli gözükür.İşgören, ücret haddinin belirlenmesi amacıyla gözetleniyor olduğunu hissederse. mümkün olduğunca yüksek bir ücret haddini etmek için faaliyetlerini bir kalıp içine sokmaya çalışabilmektedir.Bu sakıncalar, işgörenin haberi olmadan yapılan gözlemler ile ortadan kaldırılabilir.Fakat işgörenin daha sonra gözetlendiğinin farkına varması durumunda, iş ilişkilerinde bazı sorunlar ortaya çıkar ve işgörenlerin moral düzeyleri düşebilir.

İş analizinin doğrudan gözlem yoluyla yapılmasının ikinci bir güçlüğü, gözlemin esas olarak yapısı gereği zihinsel faaliyetlerde hemen hemen anlamsız olmasıdır.Gözlemle ilgili son bir sorun; gözlemin iş sürecinin uzun olduğu durumlarda pek fazla uygulanabilir olmamasıdır.Yani, belirli bir görevin başlangıcından sonuna kadar geçen zaman önemli bir süreyi aşabilir.Bunun yanında belirli bir eylemin sadece arasıra ortaya çıktığı herhangi bir durumda sadece gözleme dayalı bir iş analizine girişmek ekonomik olmayacaktır.Gözlem yönteminin başarıya ulaşabilmesi için dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

  • Gözleme başlamadan önce mevcut bilgi ve belgeler iyice incelenerek işin çerçevesi çizilmelidir.Bu ön bilgiler, analistin daha sonraki aşamalarda işini kolaylaştıracaktır.
  • Gözlem sırasında sürekli not tutulmalı, gözlem sonunda eldeki veriler gözden geçirilerek gerekli düzeltme ve düzenlemeler yapılmalıdır.
  • Gözlemci işin bütününü gözönünde tutarak öğeler arasındaki bağlantıları dikkatle kurmalı, işin başarılması için gerekli olan nitelikleri ortaya çıkarmalıdır.
  • Gözlem sonunda çelişkili ve eksik bilgiler personelin en yakın üstüne danışılarak tamamlanmalıdır.
  • Hataları önlemek amacıyla aynı işi yapan en az iki kişi gözlemlenmelidir.
  • İşin parçaları farklı kişilerce yerine getiriliyorsa gözlemci bu parçaları yapan kişileri de gözlemlemelidir.
  • Gözlemci, işi doğal ortamında gözlemlemeye çok dikkat etmelidir.Gözlemlenecek kişiyi seçerken ne çok çalışkan ne de çok tembel olmayan kişiler tercih edilmelidir.

Belirlenen nedenlerden dolayı gözlem tekniği, sadece çalışma daha çok otomatik olarak denetlendiğinde, fiziksel olduğunda ve iş süreci oldukça kısa olduğunda kullanılan bir yöntemdir.( SHERMANN&BOHLANDER&SNELL.1998)

admin Yazar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir