Kaizen Felsefesi Nedir? Nasıl Uygulanır?

Bu yazıda Kaizen felsefesinin genel anlamı, uygulanma sebepleri, Batı İnovasyon akımı ile arasındaki farklar, uygulama yöntemleri ve birçok bilgiye ulaşmış olacaksınız.Makalenin sonunda Kaizen hakkında geniş bir bilgiye sahip olmuş olacaksınız.

Kaizen’in öncelikle kelime anlamını incelersek; kai değişim, süreklilik anlamına gelirken zen, daha iyi anlamına gelmektedir.Yani Kaizen sürekli daha iyiye götüren değişim, kısaca sürekli değişim anlamına gelmektedir.Her geçen günün bir önceki günden daha iyi olması gerekir.Burada gözümüze çarpan iki tane önemli özellik vardır.

1)İyileştirme         2)Süreklilik

Zamana bağlı olarak değer, verim ve performansın küçük fakat sürekli adımlarla mevcut durumun iyileştirilmesi asıl hedeftir.

 

Kaizen’in savaş açtığı kavram “Muda” dır.Peki “Muda” ne anlama gelmektedir?

Muda kelime anlamı olarak israf, kayıp anlamına gelir.İşletmede yapılan muda; kaynakların katma değer sağlamayan yerlere gitmesi gereksiz harcanmasıdır.Biz işletmede mudaları sıfırlarsak ya da en aza indirirsek amacımıza ulaşmış oluruz.

Kaizen bir kültürdür.Tüm personel bu iyileştirmenin içinde yer alır.Düşük maliyetle yapılan bu iyileştirmeler işletmede çığır açmasa da sık sık yapıldığı için benimsenmesi ve özümsenmesi tüm çalışanlar tarafından kolay olur.Japonlar bu felsefe sayesinde uzun vadeli olarak büyük üstünlükler sağlamıştır.Kaliteyi tüm şirkete veren bir felsefedir.Kalite sadece yapılan üründe olmaz.Şirkette, süreçte, işçide de kalite olmalıdır ve geliştirilmelidir.

Kaizen sadece bir şirketin belli alanlarda sağladığı para ve zaman tasarrufunu getirmez.Bu felsefede sınıf ayrımı yoktur.Herkesin görüşü alınır, dinlenir ve parlak fikirler uygulamaya alınır.İşçilerin önerileri de bunlar arasındadır.Demokratik bir felsefedir.Paragrafın başında da dediğim gibi sadece maliyetlerin azalması değil tüm çalışanların katılımını içerdiğinden dolayı çalışanlarda işletmeye karşı aidiyet duygusunun oluşmasını sağlar.Basit gibi gözüken fakat büyük getirileri olan bir felsefedir.Burada klasik yönetim anlayışının yani çalışanı denetleyen ona güvenmeyen anlayışın zıttı vardır.Mantıklı bir şekilde düşündüğümüzde bir yerin yöneticisi sensin fakat işçilerinin işe önem vermesini onların katılımını istemiyorsun diğer bir yandan ise maliyetlerin azalmasını bekliyorsun.Tamamen birbiri ile çelişen bir durum.İşçiler çalıştığı yeri senden daha iyi bilirler, onların yapacağı küçük farklılıklar hem onları mutlu eder hem de sana maliyetleri azaltmanda çok yardımcı olur.Diğer bir açıdan çalışan motivasyonu bu devirde çok önemli bir hale geldi.Ergonomi işletmelerde büyük bir parça oluşturmaya başladı.Çalışanların motivasyonu onların şartlarını iyileştirmeden başlar.Kendi çalışma alanlarının sürekli başkaları tarafından dizayn edilmesi onlara uygun olmayan şartların oluşması ve otoriter bir yönetici anlayışı o iş yerinde motivasyonu en aza indirerek üretkenliği negatif yönde etkiler.Fakat Kaizen anlayışında olduğu gibi herkesin katılımı hem çalışma alanlarını çalışanların görüşleriyle iyiye doğru götürür hem de motivasyonu arttırır.Üretkenlik artarken maliyet azalır.Çalışanların aidiyet duygusu artar, kendi sözünün dinlenmesi kendilerinin değerli olduğunu düşündürür.Her zaman çalışanın dediği doğru olacak diye bir şey yoktur.Önemli olan görüşme sonucunda ortaya konan kararın, büyük çoğunluğu mutlu etmesi ve kendi kararları olarak benimsenmesidir.Bir sonraki iyileştirmeye kadar mevcut kararın herkes tarafından benimsenmesi sağlanır.Bu felsefede en iyi diye bir şey yoktur.

İşin doğası kendi ürününüzü piyasanın gerisinde bırakmaktır.Eğer biz bunu yapmazsak rakiplerimiz bizim yerimize bunu yapacaktır.Bundan dolayı sürekli gelişim şarttır.

 

Genel olarak Kaizen felsefesinin tanım, amaç ve özellikleri hakkında bahsettik.

Şimdi Kaizen’in Batı ile farkından bahsedelim. 

 Batı’da mevcut sistem tamamen yenilenir.Buna inovasyon,yenilik ya da buluş denilebilir. Kaizende ise mevcut sistemde iyileştirmeler vardır.Batı inovatif hareketleri için büyük bütçeler ayırırken, Kaizen küçük bütçelerle iyileştirmelerini yapar.Japonlarda yenilik yaparlar ama tamamlayıcısı olarak Kaizen’den vazgeçmezler.Yenilik karmaşık bir teknolojinin yanında büyük bir yatırım gerektirir.Sadece yeni teknolojinin oluşması yetmez; bu teknolojinin işçi ve çalışanları eğitimlere ve deneyim kazandırarak öğretilmesi gerekir ki bu da büyük bir maliyet oluşturur.

Yenilik sonucunda oluşan sistemi korumak ve oluşturulan sistemi geliştirmek adına sürekli iyileştirmelere ihtiyaç vardır.Kurulan tüm sistemler, ilk kuruldukları andan itibaren gerileme eğilimine giderler.Yani yenilik ile Kaizen birlikte bir takımdır.

  • Yenilik için bireysellik gerekirken, Kaizen çalışmalarında takım çalışması bulunur.
  • Kaizen’de temel fikir uyarlamadır.
  • Kaizen insanı hedef alırken, yenilik teknolojiyi alır.
  • Etkin açısından Kaizen’in uzun vadeli olmasına karşın heyecan verici değildir.Yenilik ise kısa süreli olurken heyecan vericidir.
  • Kaizen’de ilerlemeler küçük küçük adımlarla yapılırken buluşta yani yenilikte büyük sıçramalar vardır.
  • Kaizen sürekli ve düzenli bir şekilde gelişirken buluşlar aralıklarla ve düzensiz bir şekilde olur.
  • Değişim Kaizen’de kademeli ve süreklidir.Buluşta ise birdenbire ve geçicidir.Kaizen’de katılım herkes tarafından olurken buluşta bireysellik ön plandadır ve katılım azdır.
  • Yaklaşımlara baktığımızda Kaizen’de çoğulcu, takım çalışması olan ve sisteme dönük bir yaklaşım görünürken; buluşta, bireysellik, bireysel fikirler yer alır.Kaizen anlayışı koruma ve iyileştirme amacındayken buluş yıkma ve yeniden kurma amacındadır.
  • Kaizen’de küçük yatırım ve sistemi koruma varken, buluşta ise büyük yatırım yapılır ve sistem korunmaz.
  • Kaizen’de değerlendirme daha iyi sonuca yönelik yöntem ve çabalar varken buluşta kar amacına yönelik sonuçlar değerlendirme ölçütünü oluşturur.
  • Yavaş gelişen ekonomilerde iyi iş gören Kaizen‘dir.Hızlı gelişen ekonomilerde ise buluş değerlidir.
  • Kaizen felsefesi ayrıntılara odaklanırken buluş büyük atılımlarla ilgilenir.
  • Kaizen prosese yönelikken buluş sonuca yöneliktir.

Batının buluşu, yeniliği yani inovatif düşüncesi ile Kaizen arasındaki farkları göstermeye çalıştım.Yazımın bundan sonrasında ise Kaizenin gereklilikleri uygulama yöntemi ve uygulama örneklerini aktaracağım.Buraya kadar aklımızda birçok bilgiyle dolu soyut bir Kaizen oluştu.Peki Kaizen’in somut uygulamaları neler?Bu felsefe ile şirketler nasıl uygulamalar oluşturmuşlar.?

Öncelikle Kaizen’in gereksinimleri nelerdir?

1.  Mevcut Durumu Yetersiz Bulmak

Kaizen felsefesinde en iyi diye bir şey yoktur.Her sistemin daha iyisi her zaman olacaktır.
 2.  İnsan Odaklı Olmak
Her şeyi yapan kişi insan olduğuna göre insanı geliştirmeden şirketi geliştiremezsin.
 3.  Problem Çözme Tekniklerini Yaygın Bir Şekilde Kullanmak 
Karşılaşılan problemleri basit istatistiksel ve karar verme tekniklerini kullanarak çözmek gerekir.Bu zamana kadar karşılaşılan çok az problemde ileri düzey karmaşık tekniklere ihtiyaç duyulmuştur.
Bunlar Kaizen’in gereksinimleri peki türleri neler?
KAİZEN TÜRLERİ
       1.  Önce-Sonra Kaizen 
Önce-Sonra Kaizen türü birey öncelikli çalışmalardır.Ekip sayısı 2’den fazla olmaz.Tecrübe ve sağ duyu ile gerçekleşir.Sürekli olarak uygulanır.Alan farkı yapılmaz, her yerde uygulanır.Çalışmalar uzun sürmez.
       2.  Kobetsu Kaizen
Kobetsu Kaizen’de grup çalışması vardır.Ekipler 3-5 kişi arasında kurulabilirler.Şirketlerdeki 16 büyük kaybın önlenmesi içindir ve veri takibi gerektirir.Çalışma öncesi ve sonrası gözlem ve incelemelerde bulunulmalıdır.Çalışmalar sadece kendi alanı ile ilgilidir.Uzun sürelidir 3-6 ay arası sürer.
Peki bahsettiğimiz 16 kayıp nedir?
16 kayıp işletmelerde bulunan maliyetlerin nedenleridir.Bunları şöyle sıralayabiliriz;
  • Ekipmanı Etkileyen 8 Büyük Kayıp
  1.  Arıza Kayıpları
  2. Setup Ayar Kayıpları
  3. Takım Değişimi
  4. Başlangıç Kayıpları
  5. Küçük Duruşlar
  6. Hız Kayıpları
  7. Hatalı Üretim ve Tamir Kayıpları
  8. Kapatma Kayıpları
  • İşgücünü Etkileyen 5 Büyük Kayıp
  1.  Yönetim Kayıpları
  2.  Üretim Hareket Kayıpları
  3.  Hat Organizasyon Kayıpları
  4.  Lojistik Kayıpları
  5.  Ölçme  ve Ayar Kayıpları
  • Malzeme ve Enerji Etkinliğini Önleyen 3 Büyük Kayıp
  1.  Enerji Kayıpları
  2.  Jig, Kalıp ve El Aletleri Kayıpları
  3.  Ürün Kayıpları
Kobetsu Kaizen formunda 12 tane temel madde vardır.Aşağıdaki resimlerde Önce-Sonra Kaizen ve Kobetsu Kaizen örneklerini görebilirsiniz.
Kobetsu Kaizen için, ETİ Fabrikası 2009 yılında yaptığı çalışmayla güzel bir örnek olmuştur.Yaptığı 2.5 milyon euro yatırımın karşılığı olarak yüzde 26 verimlilik artışı sağlamış ve sonuç olarak 36 milyon euro kazanç sağlamıştır.
Kaizen çalışmalarında PUKÖ döngüsü de kullanılır.PUKÖ döngüsü ne anlama gelir?
Planla, Uygula, Kontrol Et ve Önlem Al olarak 4 ana maddeden oluşan bir döngüdür.
Bir sürekli iyileştirme çalışması 3 bölümden oluşur.Bunlar yönetim öncelikli, grup öncelikli ve birey öncelikli iyileştirmelerdir.
  • Yönetim öncelikli iyileştirmeler; stokları az sayıda tutmak, maksimum verimlilik ve kaliteye ulaşmak, zor işlerin üstesinden gelmek gibi iyileştirmeleri içerir.
  • Grup öncelikli iyileştirmelerde; grup, sorunları belirler,analizleri yapar, ve önlemler geliştirir.Geliştirdiği önlemleri uygulamaya alır.
  • Birey öncelikli iyileştirmede, birey önerileri dinlenir.Çalışanların katkıları sağlanır ve sinerji oluşturulur.
Sonuç olarak; Kaizen felsefesini birçok yönüyle anlatmış olduk.Zamanımızın rekabetçi ortamında ucuz maliyetle rekabet etmek en önemli önceliktir.En son teknolojiye ulaşmak büyük maliyetler doğurur.Bu maliyetleri engellemek adına çağın en önemli felsefelerinden biri olarak yerini almıştır.
Sabırla okuduğunuz için teşekkür ederim.

admin Yazar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir