Lokavt Nedir ?

Lokavtı kısa bir şekilde açıklamak gerekirse, iş verenin işçileri ile yaşadığı anlaşmazlık sonucunda işçilerini süresiz bir şekilde işten uzaklaştırmasıdır. Terimin ingilizcesi “lock-out” olarak karşımıza çıkıyor. İngilizceden Türkçeye geçen bir kavram olarak karşımıza çıkıyor.

Lokavt kanuni ve kanun dışı olarak ikiye ayrılabilir. 

Kanuni Lokavt: İşçiler ile işveren arasında oluşan anlaşmazlık sonucunda işçiler kanuna uygun bir şekilde greve gider ve iş verende kanuna uygun bir şekilde lokavt uygularsa, kanuni lokavt uygulanması gerçekleşmiş olur.

Kanun Dışı Lokavt: Kanun dışı lokavt ise işverenin kanuni yollardan uygulamaya gitmemesi ve kanunları çiğneyerek işçileri uzaklaştırması anlamına gelir. Kanun dışı lokavta örnek vermek gerekirse; siyasi maksatlı lokavt ( anlaşmazlığın siyasi iradeye müdahale sonucu oluşması), dayanışma lokavtı vb. kanun dışı lokavtlardır.

Günümüze kadar tüm anayasalarda grev ve lokavt yer almıştır. Yaşanılan ideolojik nedenlerden kaynaklı olarak gidilen siyasi grevler neticesinde ülkemizin servetine büyük bir darbe inmiştir.

Son olarak 1982 Anayasasının 54. Maddesi içeriğince grev ve lokavt koşul ve sınırları düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre grev ve lokavt uygulanması esnasında kamu malına kesinlikle zarar verilemez ve işçilerin iş yerine maddi zarar vermesi sonucunda sendika iş yerine bu zararı karşılamakla yükümlü kalmaktadır.

 

Lokavt, grev’e çıkan işçileri işverenin topluca işten uzaklaştırması. Lokavt işçilerin işten çıkarılması değil, işveren tarafından çalıştırılmamasıdır. Lokavt süresince işçilerin iş sözleşmeleri askıda kalır. 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Yasasına göre[1], işyerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işveren veya işveren vekilinin kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılmalarına denir. Toplu iş sözleşmesi sırasında uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikası tarafından grev kararı alınması halinde bu kanun hükümlerine uygun olarak yapılan lokavta, kanuni lokavt denir. Kanuni lokavt için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan lokavta, kanun dışı lokavt denir.

1961 Anayasasında yer verilmeyen lokavt kurumuna 1982 Anayasasında yer verildi. Lokavt grev gibi uluslararası kabul gören ve hak olarak kabul edilen bir uygulama değildir. Uluslararası Çalışma Örgütü ILO grevi bir hak olarak kabul ederken lokavta yer vermemiştir.

2822 Sayılı Yasaya göre aşağıdaki işlerde lokavta başvurulamaz:

Grev ve lokavtın yasak olduğu işler :

  1. Can ve mal kurtarma işlerinde,
  2. Cenaze ve tekfin işlerinde,
  3. Su, elektrik, havagazı, termik santralleri besleyen linyit üretimi, tabi gaz, petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi, dağıtımı …
  4. İlaç imal eden işyerleri hariç olmak üzere, aşı ve serum imal eden müesseselerle, hastane, klinik, sanatoryum, prevantoryum, dispanser ve eczane gibi sağlıkla ilgili işyerlerinde,
  5. Eğitim ve öğretim kurumlarında, çocuk bakım yerlerinde ve huzurevlerinde,
  6. Mezarlıklarda,
  7. Mili Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan işletilen işyerlerinde, grev ve lokavt yapılması yasaktır.

Savaş halinde, genel veya kısmi seferberlik süresince grev, lokavt yapılamaz. Yangın, su baskını, toprak veya çığ kayması veya deprem gibi hayatı felce uğratan felaketler hallerinde Bakanlar Kurulu, bu hallerin vuku bulduğu yerlerle sınırlı olmak üzere ve bu halin devamı süresince yürürlükte kalmak üzere gerekli gördüğü işyeri veya işkollarında grev ve lokavt yasağı kararı alabilir. Yasağın kaldırılması da aynı usule tabidir.

Başladığı yolculuğu yurt içindeki varış mahallerinde bitirmemiş deniz, hava, kara ulaştırma araçlarında grev ve lokavt yapılamaz.

admin Yazar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir