On Yedinci Yüzyıldan Günümüze Tezhip Sanatı Gelişimi

On yedinci yüzyılda tezhip sanatı fazla bir ilerleme kaydetmemiştir. Değişik bir süsleme sanatı getirilmemiştir. Kuranı Kerim kutsal bir kitap olması nedeniyle tezhipler aynı belirli sayfalara yapılmıştır. Tezhip motifleri karmaşık halde değildir. Orantısızlık söz konusu değildir ve simetrik süslemeler yapılmıştır. On yedinci yüzyılda dini olmayan eserler de tezhiplenmiştir. Askerlik, tıp, musiki, tarih, coğrafya, risaleler gibi pek çok alanda tezhip sanatından yararlanılmıştır. Bu yüzyılın önemli müzehhipleri Hasan ve Derviş Mehmet’tir. Osmanlı Devletinin duraklama dönemine girmesiyle tezhip sanatı da diğer sanatlar gibi etkilenmiştir. Batı etkisine girilmeye başlanmıştır.

tezhip sanatı ve kuran

Sultan Üçüncü Ahmet döneminde batının da etkisi ile Osmanlı tezhip sanatında buket çiçekler, kıvrıklı iri yapraklar kullanılmaya başlamıştır. On sekizinci yüzyılın en önemli ve ünlü müzehhibi çiçek ressamı ve lake ustası olan Ali Üsküdari’dir. Yapmış olduğu lake kitap kapları, yazı kutuları, yazı altlıkları, kuburlar, kitap tezhipleri günümüze kadar ulaşmıştır. Aynı zamanda devrin ünlü hattatı Yedikuleli Seyyid Abdullah’ın yazmış olduğu Kuranları tezhiplemiştir.

On dokuzuncu yüzyılda Fransa’ya yapılan seyahatlerle Osmanlı batıya açılan bir pencere haline gelmiştir. Tezhip sanatı içerisinde Rokoko üslubu Fransa’dan alınarak Türkleştirilmiş ve Türkler kendi Rokokosunu meydana getirmişlerdir. Fransa Rokokosu son derece şaşaalı ve gösterişli iken Osmanlı Rokokosu oldukça sade ve gösterişsiz olarak yapılmaktadır. Bu dönemde çiçekli buketler, çiçekli girlandlar, püsküller de sık kullanılmıştır. Elifba harfleri baklavalar içinde birer atlama olarak yapılmıştır. Türk Rokoko tezhibinde bitki motifleri hakimdir. Çiçekler, yapraklar önemli yer kaplar. Kavuniçi, yeşil ,sarı, pembe, kırmızı, kahverengi, mor, eflatun, mavi gibi canlı değişik renkler kullanılmıştır. Ayrıca bolca altın yaldız kullanıldığı da görülmektedir.

Cumhuriyet Döneminin en ünlü tezhip ustaları Muhsin Demironat ve Rikkat Kunt olarak bilinir. Fatih Albümü’nün 14 sayfasını tezhipleyen Rikkat Kunt kendine has klasik çizgili desen ve renkleri ile tezhipte “Rikkat Kunt” ekolünün ortaya çıkmasını sağlamıştır. Klasik tezhip üslubunu yaşatmaya çalışmışlardır. Sade olarak tezhip çalışmaları yapmıştır ve çok renklilikten kaçınmıştır.

Bugün tezhip sanatı, Mimar Sinan Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesine bağlı Güzel Sanatlar Fakültelerinin, Geleneksel Türk Sanatları Bölümlerinde akademik olarak öğretilmektedir ve bu kurumlarda tezhip konusunda yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim de verilmektedir.

admin Yazar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir