Tezhip Sanatı Hakkında Bilgiler

Tezhip Arapça zehep yani altın anlamına gelen kelimeden türetilmiştir. Arapça altınlama anlamına gelse de tezhip sadece altınla yapılan süsleme değildir, boyalar da kullanılmaktadır. Değerli evrak ve eserlerin altın süslemelerle süslendiği bir sanat çeşididir. En parlak dönemini Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşayan tezhip sanatı, oldukça önemli bir işçilik sonucu elde edilmektedir.

Tezhibin ana malzemesi altın yada boyadır. Altın dövülerek ince tabaka haline getirilerek varak olarak altın varak halini alır. Altın varak su içinde ezilerek jelatin ile karıştırılıp belli bir kıvama gelmesi sağlanır. Boyalar da daha çok toprak boyalar kullanılmaktadır. Günümüzde sentetik boyalarda kullanımı yaygındır.

tezhipTezhip sanatçısına yani ustasına müzehhip denilmektedir. Sadece altın kullanılarak yapılan tezhip çeşidine Halkari adı verilmektedir. Geometrik şeklinde olan küçük tezhip şekillerine Mücevher Nokta denir. Altı köşelilerine Şeşhane Nokta, beş yapraklılarına Pençberk Nokta, üç yapraklı olanlarına Seberk Nokta adı verilmektedir. Kuranı Kerimde sayfa kenarlarında sayfaların yazılarının neye ait olduğunu göstermek için yazıların kenarları yuvarlak ve küçük desenlerle süslenir. Buna gül adı verilir. Sure gülleri her surenin başında görülür. Her yirmi sayfada bir cüz gülü ve beş sayfada bir yapılan süslemeler hizip vakfe secde gülleri adıyla anılır. Gül motiflerinin büyük ve süslü olanlarına Şemse denilir. El yazma kitapların sayfaları kalın ve ince altın çizgilerle çerçevelenir. Buna Cedvel adı verilir.

Tezhip Sanatının İncelikleri ve Yapılışı

Kağıt üzerine yapılmak istenen desen çizilerek bu desen sert bir şimşir yada çinko bir altlığın üzerine yerleştirilir. Kalıp hazırlamak adına motifler iğne delinerek milimetre aralıklarla hazırlanır. Süslenecek yüzeye bu kalıp yerleştirilerek ince bir kömür tozu bu kalıp üzerinde gezdirilerek noktaların yüzeye geçmesi sağlanır. Buna silkme adı verilir. Noktalarda ince kalem ile birleştirilip desenin yüzeyde görülmesi sağlanmış olur. Boyama işlemi jelatinle sulandırılan altın ile başlanır. Fırça yardımı ile sürülür. Altının parlamasının sağlamak için Zermühre denilen bir alet kullanılmaktadır. Zemin için genelde lacivert renkler kullanılır. Lahor çivit bunun için uygundur. En sonunda diğer renkler aralarda kullanılır. Tığlar çekilerek, zeminde serpme, nokta ve tarama gibi son hazırlıklarla tamamlama sağlanmış olunur. Tezhip sanatı tamamlanmış olur.

admin Yazar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir