Yörük Nedir ? Yörük Kime Denir ?

Yörük kelimesini köken bilimi yani etimoloji açısından incelediğimiz zaman yürümekten türemiş olan bir kelime olduğunu görürüz. Kelimeyi biraz daha açmak gerekirse; “hızlı yol kateden” anlamını çıkarabiliriz. Yani aslında vardığımız nokta Türkmenlerin hayvancılığı ve gün içerisinde çok iyi yol almasıdır. Aynı zamanda yerleşik hayata geçilmeden önceki dilimde göçebe toplumun izlerini barındırır. Bu göçebe durum da hayvancılık kaynaklı oluşmuştur. Mevsimsel değişikliklere bağlı olarak hayvanlar ovaya ve yaylara götürülmüş ve göçebe yaşam tarzı olduğundan dolayı insanlar da hayvanlar ile birlikte hareket etmiştir. Gittikleri yerlerde kurdukları çadırlar sayesinde konuşlanmış ve yaşamını sürdürmüştür. Yörüklerin kökenlerine bakıldığı zaman Oğuz Türklerine kadar uzandıkları görülmektedir. Kısaca Türkmen adını almışlardır.

yörük göçünde deve kullanımı

Yörükler Nereden Geldiler ? – Göç Haritaları

Oğuz Türkleri, Orta Asya’dan göç ettikten sonra Anadolu’ya geldiler. Anadolu’nun kapılarının Alparslanın Anadolu fethi açtı. Bu fetih İran istikametinden yapıldı. Anadolu’ya göç ettikten sonra Oğuz Türklerinde bir ayrılma meydana geldi. Bir kısmı göçebe hayatını bırakarak Anadolu’da kendilerine bir yerleşik hayat kurdular. Diğer kısmı ise göçebeliği devam ettirdi. Devam ettiren kısma “yörük” adı verilmeye başlandı. Yörükler hayvancılığa yönelerek et ve süt ürünleri üzerinden beslenmesini sağladılar. Ayrıca bulgurun da yörükler için önemli bir yeri vardı. Hayvancılık içerisinde de daha çok küçük baş hayvancılığı benimsemişlerdir. Bunun altındaki en büyük neden göçebe hayat tarzı içerisinde küçük baş hayvanların daha kolay kontrol edilmesi ve göç ettirilebilmesi yatar. Yörükler anca yerleşik hayata geçtikten sonra büyük baş hayvancılığa başlamıştır. Hayvancılık hayatlarında o kadar büyük bir yer alıyor ki yörüklerin oluşturduğu oba isimleri dahi hayvan özelliklerinden oluşmuştur. Örneğin; sarıkeçili obası, karakeçili obası gibi. Osmanlı ile birlikte yörükler Ermenilerin yerleştiği bölgelerde yaşamaya zorlanmış ve yerleşik hayata geçmiştir.

 

Yörük Gelenekleri Nelerdir ?

Yörükler hayvanları ile beraber yaylaya çıkmadan evvel toplanıp türbe ziyareti yaparlar ve kurban keserler. Yola çıkmadan önce de yaylaya gelmeyip kalanlar ile helallik ederler. Göç günlerini salı ve cuma günlerine getirmemeye özen gösterirler. Göçe çıkılmadan önce hayvanlar bakımdan geçer. Sonrasında ise yaylalara göç başlar. Yaylada yemek için yemekler hazırlanarak göç esnasında develerde taşınarak götürülür.

yörük kadını
yörük kadını
kirmen
kirmen

Yörük kadınları hayvancılık ile işlerinin haricinde dokumacılık yaparlar. Evlerinde bulunan dokuma tezgahlarında halı, kilim, çuval vb. ihtiyaçlarını kendileri dokurlar. Çalışkanlık oldukça ön plandadır. Dokumak için kullanılan yünler ise koyunlardan kırkılarak alınır. Kırkılan yün öncelikle dereye götürülür ve iyice yıkanarak temiz bir hale getirilir. Sonrasında güneşe serilir ve kuruması için bekletilir. Devamında “kirmen” adı verilen basit bir alet yardımı ile yün iplik haline getirilir. Eğer ki yüne renk verilmek istenirse yün kök boya yardımı ile boyanır ve renkli hale getirilir. Yörük kadını tüm bunları yaptığı için hem çalışkan hem de sanatçı bir yöne sahiptir.

Eskiden yörük düğünleri 3 gün sürermiş. Şimdi de 3 gün sürse de arasında bir fark bulunuyor. Eskiden salı günü başlayıp cuma günü son bulan düğünler günümüz çalışma ve hayat şartlarından dolayı cuma günü başlar ve pazar günü son bulur. Düğünler bol yemekli ziyafet şeklinde geçmektedir. Düğün adetleri arasında gelinin kucağına erkek çocuk koymak ve baştan aşağı buğday serpme gibi adetler bulunmaktadır.

yörük çadırı ve halı dokuma
yörük çadırı ve halı dokuma

Ayrıca bir diğer önemli ayrıntı da şudur ki gelin evlendiğinde gelirken yanında büyük bir çeyiz getirmelidir. Çünkü bir ev için gerekli her şey gelin tarafından getirilmelidir. Oğlan tarafı ise sadece mutfakta kullanılmak üzere gerekli olan büyük bir kaç eşyayı alır.

Askerlik, yörük kültüründe önemli bir yere sahiptir. Askerliğini yapmayan adama kimse kolay kolay kızını vermez. Askere gidecek kişi askere gitmeden önce bir işte çalışıyor ise askere 2 hafta kala işini bırakarak tüm akraba ve komşularının davetlerine icabet eder. Yeni dünyaya gelen bebeklere verilen isimler genellikle dedesinin veya babannesinin isimleridir.

admin Yazar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir